Chociaż przyczyny ADHD nie są w pełni poznane, współczesna medycyna identyfikuje kilka kluczowych czynników, które odgrywają istotną rolę w rozwoju tego zaburzenia. ADHD traktowane jest dziś jako złożony efekt interakcji pomiędzy genetyką, neurobiologią i środowiskiem, co oznacza, że jego źródła są wielowymiarowe.
Czynniki genetyczne
ADHD ma silne podłoże dziedziczne – szacuje się, że wskaźnik odziedziczalności tego zaburzenia wynosi około 70–80%. Ryzyko jego wystąpienia u dziecka wzrasta nawet kilkukrotnie, jeśli jedno z rodziców również cierpiało na ADHD. Zidentyfikowano też konkretne geny związane z przekaźnictwem dopaminergicznym i serotoninergicznym, które wpływają na impulsywność, zdolności uwagowe i funkcje wykonawcze.
Zaburzenia rozwoju mózgu
U osób z ADHD obserwuje się zmiany w budowie i funkcjonowaniu mózgu, szczególnie w obszarach odpowiadających za kontrolę zachowania, uwagę i hamowanie reakcji – m.in. w korze przedczołowej, jądrze ogoniastym, móżdżku i ciele prążkowanym. Te różnice obejmują m.in. zmniejszoną objętość istoty szarej, zaburzenia metabolizmu glukozy oraz niższą aktywność neuronów odpowiedzialnych za regulację bodźców.
Czynniki prenatalne i okołoporodowe
Zaburzenia w przebiegu ciąży i porodu, takie jak ekspozycja płodu na alkohol, nikotynę, stres matki, niedotlenienie okołoporodowe czy niska masa urodzeniowa, również mogą zwiększać ryzyko rozwoju ADHD. Wpływają one negatywnie na rozwój układu nerwowego dziecka, szczególnie w jego najbardziej wrażliwym okresie.
Wpływy środowiskowe
Choć mają mniejsze znaczenie niż geny, nie można ich pominąć. Wczesne doświadczenia dziecka, chroniczny stres, niewłaściwe wzorce wychowawcze, deprywacja emocjonalna czy długotrwała ekspozycja na toksyny (np. ołów) mogą pogłębiać objawy ADHD, zwłaszcza u osób z predyspozycjami genetycznymi.
Bibliografia: