ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to zaburzenie neurorozwojowe, które może przyjmować różne oblicza — nie zawsze tak oczywiste, jak powszechnie się uważa. Objawy mogą znacznie się różnić w zależności od dominującego typu, co ma istotne znaczenie dla diagnozy, terapii oraz codziennego funkcjonowania osoby dotkniętej tym zaburzeniem.
Typy ADHD u dorosłych i dzieci
ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to zaburzenie neurorozwojowe, które może przyjmować różne oblicza – zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Wyróżniamy trzy podstawowe podtypy ADHD:
- z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi (często określany skrótem ADD);
- z przewagą nadpobudliwości i impulsywności;
- typ mieszany.
Każdy z nich charakteryzuje się odmiennym zestawem dominujących objawów.
ADHD z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi
ADHD z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi (znane również jako ADD) to podtyp, w którym dominują trudności związane z utrzymaniem uwagi, planowaniem oraz organizacją działań – bez charakterystycznej dla innych form nadruchliwości.
Osoby z tym typem ADHD często sprawiają wrażenie rozkojarzonych, mogą „odpływać myślami”, nie rejestrować szczegółów rozmów, a ich działania bywają chaotyczne i niespójne. Charakterystyczne są również trudności w kończeniu zadań, łatwe rozpraszanie się pod wpływem bodźców zewnętrznych, zapominanie o codziennych obowiązkach oraz częste gubienie przedmiotów.
ADHD z przewagą nadpobudliwości i impulsywności
ADHD z przewagą nadpobudliwości i impulsywności to podtyp, w którym dominują trudności związane z kontrolą ruchów i impulsów, często objawiające się jako nadmierna aktywność, niepokój wewnętrzny i działanie bez zastanowienia. Osoby z tym typem ADHD mogą sprawiać wrażenie, jakby miały w sobie niewyczerpane pokłady energii – wiercą się, przerywają innym, wtrącają się do rozmów, często nie potrafią usiedzieć w miejscu, nawet w sytuacjach wymagających spokoju i skupienia.
Typ mieszany
ADHD typu mieszanego to najczęściej diagnozowany wariant tego zaburzenia, charakteryzujący się współwystępowaniem objawów zarówno nieuwagi, jak i nadpobudliwości psychoruchowej oraz impulsywności. Osoby z tym typem ADHD zmagają się jednocześnie z trudnościami w skupieniu uwagi, szybkim rozpraszaniem się, zapominaniem o codziennych obowiązkach, jak i z nadmierną aktywnością oraz impulsywnymi reakcjami.
Bibliografia:
- Magnus W, Anilkumar AC, Shaban K. Attention Deficit Hyperactivity Disorder. [Updated 2023 Aug 8]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025.
- https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2022.1067771/full [dostęp: 08.05.2025]